COP31’de 100’den fazla ülkenin bakanı Divan Toplantısı’nda bir araya geldi
Toplantıda Murat Kurum, bakanlardan açık ve kısa değerlendirmeler istedi. Örtü karar taslağı, toplantıda gelen yorumlarla son hâline getirilip katılımcılarla paylaşılacak.

COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un başkanlığında, Mavi Bölge’deki Boğaziçi Salonu’nda Divan Toplantısı yapıldı. 100’den fazla ülkenin bakanı toplantıya katıldı. Toplantı 4 saat sürdü.
Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (UNFCCC) 31. Taraflar Konferansı (COP31) toplantı ve etkinliklerle 10’uncu gününde sürüyordu. Divan Toplantısı’nda 190’dan fazla ülkenin müzakere gruplarının ve gözlemci gruplarının temsilcileri de yer aldı.
Toplantı neden yapıldı?
Toplantının amacı, örtü karar müzakerelerinden önce diyaloğu geliştirmek ve uzlaşıya yaklaşmaktı. Görüşmeleri COP31 Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen başlattı. Tarafların görüş ve katkıları ele alınırken UNFCCC İcra Sekreteri Simon Stiel ile BM İklim Eylemi Özel Danışmanı Selwin Hart de söz aldı.
Neden “Divan” adı verildi?
Kurum, toplantıya bu adı verme gerekçesini COP31 sürecinin üç temel değeri olan diyalog, uzlaşı ve aksiyon üzerinden anlattı. Divanın önce yan yana oturulan, söze ve sohbete yer açılan bir mekan olduğunu söyledi. İnsanların burada konuşup birbirini dinlediğini, bunun da diyalogun başlangıcı olduğunu belirtti.
Divanın tarih boyunca önemli konuların görüşüldüğü, farklı fikirlerin istişare edildiği bir meclisin adı olduğunu hatırlatan Kurum, insanların önce birbirini anlamaya çalıştığını, sonra ortak yol aradığını ifade etti. Uzlaşıdan kastettikleri anlayışın bu olduğunu söyledi. Üçüncü kavram olan aksiyon için de şunu dedi: “Bizim bu konferanstan gelecek kuşaklara bırakacağımız miras, aldığımız kararların hayattaki karşılığı olacak.” Bunun daha dirençli şehirlerde, geçim kaynakları korunan toplumlarda, temiz enerji yatırımlarında ve insanların kendini daha güvende hissedeceği bir gelecekte görüleceğini söyledi.
Bakanlardan ne istendi?
Kurum, COP31 boyunca 1,5 derece hedefini ulaşılabilir tutmanın, iklim risklerine karşı dayanıklılığı güçlendirmenin ve uygulamayı hızlandırmanın konuşulduğunu anlattı. Bunun için finansmanın, teknolojinin ve kapasite geliştirme imkanlarının gerçek ihtiyaçlarla buluşması gerektiğini, ülkelerin kalkınma önceliklerinin ve ulusal koşullarının da sürecin temel unsurları olduğunu söyledi.
Katılımcılara, ülkelerin kendi koşullarına ve önceliklerine saygı gösterirken güçlü bir mesajın nasıl verilebileceğini ve uygulamaya dönük açık bir yol haritasının nasıl ortaya konabileceğini sordu. Bakanlardan üç konuda açık değerlendirme istedi:
- Hangi adımı atabilirsiniz?
- Bu adımı atabilmek için neye ihtiyacınız var?
- Başka bir heyetin hangi önerisine destek verebilirsiniz?
Bir ülkenin ihtiyaç duyduğu adımın, başka bir ülkenin destek vermeye hazır olduğu alanla örtüşebileceğini belirten Kurum, bunun ancak açık konuşulduğunda görülebileceğini söyledi. Herkesin söz alabilmesi için katkıların kısa ve doğrudan tutulmasını rica etti.
Kurum’a göre toplantı, nihai karar oturumundan önce uzlaşı için bir fırsat sunuyordu. Burada dile getirilen görüşler haftanın kalanındaki Başkanlık istişarelerine ışık tutacaktı. Yakınlaşılan alanların da aradaki mesafenin sürdüğü noktaların da açıkça görülmesi gerektiğini, artık pozisyonları yinelemekten çok nerede ortak hareket edilebileceğinin ortaya çıkmasının önemli olduğunu söyledi.
Örtü karar taslağında durum ne?
Kurum’un anlattığına göre birçok ülke örtü karara desteğini ve beklentilerini açıkladı. Hedefin, Paris Antlaşması’ndaki 1,5 derece hedefine sadık kalarak uygulamaya hız vermek olduğunu söyledi. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin bu konuda uzlaşı içinde olduğunu, asıl sorunun ülkelerin kalkınma öncelikleri olduğunu ifade etti.
Karar taslağının katılımcılarla paylaşılacağını, dönüşlerinin yeniden isteneceğini belirten Kurum, toplantıda gelen yorumlar çerçevesinde örtülü karara son rötuşların verileceğini söyledi. Nihai örtü kararı, güvensizliğin azaldığı ve siyasi istikrarın yok olmasıyla karşı karşıya kalınan bir dönemde hayata geçirmek istediklerini de ekledi.
Antalya’dan ne bekleniyor?
Kurum, yeni bir taahhüt ya da yeni bir karar beklemediklerini, taahhütlerin gerçekleştirilmesine dair anlamlı ve kararlı bir söz duymak istediklerini söyledi. Gelişmekte olan ülkelerin finans konusundaki beklentilerini karşılayacak bir ifadede uzlaşmak istediklerini belirtti. Gelişmiş ülkelerden de uyum ve azaltım alanında kararlılık göstermelerini, bunu projeler ve uygulama hedefleriyle hayata geçirecek adımlar atmalarını beklediklerini anlattı.
Başkanlığın ilk günden beri şeffaf davrandığını, sürpriz yapmayacaklarını baştan söylediklerini vurguladı. Avustralyalı ortaklarla tek bir ekip ruhuyla çalıştıklarını, ilk günlerde “bu nasıl olacak” diye soranlar olduğunu da sözlerine ekledi.
Kapanışta neler söylendi?
Kapanış konuşmasında Kurum, toplantıda dile getirilen hiçbir görüşün salonda kalmayacağını söyledi. Önerilerin müzakere süreçlerine ve örtü karara olabildiğince yansıyacağını, üzerinde ortaklaşılan konuların Antalya’da şekillenecek karar metinlerinde somut hedefler, uygulanabilir adımlar ve takip edilen taahhütler çerçevesinde yer alacağını belirtti. Başarı ölçüsünün yalnızca varılan uzlaşı değil, o uzlaşının sahada yaratacağı gerçek değişim olduğunu söyledi.
Türkiye’nin, Avustralya ile birlikte küresel iklim diplomasisine yön verme ve ortak iradeyi somut sonuçlara dönüştürme sorumluluğunu üstlendiğini anlatan Kurum, süreci izleyen değil yön veren, uzlaşıyı bekleyen değil zeminini kuran bir başkanlık anlayışıyla hareket ettiklerini söyledi. Kurum, Antalya’dan yalnızca güçlü mesajlar değil, geleceğe yön veren güçlü uygulama kararları çıkarmak istediklerini açıkladı.
Bowen ne dedi?
Chris Bowen, “Çok özel bir ortamda kadim bir Türk geleneğini burada yaşatıyoruz. Bir divan toplantısı yapıyoruz” dedi. Birçok zorlu COP’a katıldığını, bu COP’un ruhunun kendisine göre en iyiler arasında olduğunu söyledi. Bu ruhun sürdürülmesini ve başarılı bir kapanış yapılmasını istedi.
Bowen, zirvenin güven ve şeffaflık üzerine kurulduğunu her fırsatta dile getirdiklerini belirtti. Taslak örtü kararını ikinci haftanın ilk gününde yayımlamalarını bazı kişilerin olağan dışı bulduğunu, bunu çok şeffaf bir şekilde yaptıklarını söyledi.







